Ağır ve Tehlikeli İşler Muayenesi: Hata Payı Olmayan Sağlık Kontrolleri
Güncel İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatımızda (6331 Sayılı İSG Kanunu) eski tabir olan "Ağır ve Tehlikeli İşler" kavramı yerini "Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıf" terminolojisine bırakmış olsa da, endüstriyel sahada ve tıp literatüründe bu zorlu çalışma koşulları için yapılan muayenelerin ciddiyeti ve önemi her geçen gün artmaktadır. İnşaat şantiyeleri, yer altı maden ocakları, dökümhaneler, tersaneler, petrokimya tesisleri ve ağır metal sanayisi gibi sektörlerde çalışan personelin maruz kaldığı fiziksel efor, termal konfor bozuklukları (aşırı sıcak/soğuk) ve çevresel toksik riskler, standart bir ofis çalışanına kıyasla kıyaslanamayacak kadar yüksektir. Bu nedenle, bu iş kollarında çalışacak adaylara yapılacak sağlık taramalarının derinliği, kapsamı ve acımasızlığı da aynı oranda artırılmak zorundadır.
Ağır ve Tehlikeli İşler Muayenesi: Hata Payı Olmayan Sağlık Kontrolleri
Güncel İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatımızda (6331 Sayılı İSG Kanunu) eski tabir olan "Ağır ve Tehlikeli İşler" kavramı yerini "Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıf" terminolojisine bırakmış olsa da, endüstriyel sahada ve tıp literatüründe bu zorlu çalışma koşulları için yapılan muayenelerin ciddiyeti ve önemi her geçen gün artmaktadır. İnşaat şantiyeleri, yer altı maden ocakları, dökümhaneler, tersaneler, petrokimya tesisleri ve ağır metal sanayisi gibi sektörlerde çalışan personelin maruz kaldığı fiziksel efor, termal konfor bozuklukları (aşırı sıcak/soğuk) ve çevresel toksik riskler, standart bir ofis çalışanına kıyasla kıyaslanamayacak kadar yüksektir. Bu nedenle, bu iş kollarında çalışacak adaylara yapılacak sağlık taramalarının derinliği, kapsamı ve acımasızlığı da aynı oranda artırılmak zorundadır.
Maksimum Dayanıklılık Testleri ve Özel Değerlendirme Kriterleri
Ağır beden gücü gerektiren veya anlık bir dalgınlığın toplu ölümlere yol açabileceği işlerde çalışacak personelin sağlık durumu, en küçük bir fizyolojik zafiyeti bile tolere edemeyecek kadar kusursuz olmalıdır. Kriter OSGB uzmanları tarafından yürütülen bu spesifik muayenelerde şu hayati hususlar mikroskop altına alınır:
İskelet, Kas ve Eklem Sistemi Bütünlüğü: Sürekli 20-30 kilo ve üzeri ağır yük kaldıracak, titreşimli el aletleri (hilti vb.) kullanacak veya ergonomik olmayan zorlu pozisyonlarda (dar alanlarda kıvrılarak) çalışacak personelin bel, boyun, omurga ve eklem sağlığı ortopedik bir bakış açısıyla detaylı olarak incelenir. Bel fıtığı (disk hernisi) başlangıcı, boyun düzleşmesi, kronik eklem kireçlenmesi (osteoartrit) veya kas zayıflığı olan bireylerin bu işlere "sağlam" raporuyla yerleştirilmesi, çok kısa sürede kalıcı sakatlıklara yol açacağı için kesinlikle engellenir.
Solunum ve Dolaşım Kapasitesinin Sınanması: Yüksek fiziksel efor, kalbin kan pompalama hızının ve akciğerlerin oksijen sentezleme kapasitesinin tavan yapmasını gerektirir. Kalp ritminde gizli bir anomali olan bir çalışanın sıcak bir dökümhanede kalp krizi geçirme riski devasadır. Bu nedenle istirahat Elektrokardiyografisi (EKG), gerekli durumlarda efor testi ve akciğerlerin hava hacmini ölçen Solunum Fonksiyon Testleri (SFT) ağır iş muayenelerinin en hayati bileşenleridir.
Psikolojik, Nörolojik Dayanıklılık ve Refleksler: Ağır işler sadece kasları ve kemikleri değil, aynı zamanda merkezi sinir sistemini de sonuna kadar zorlar. Yükseklik korkusu (akrofobi), kapalı alan korkusu (klostrofobi), geçmişte geçirilmiş epilepsi (sara) nöbetleri, ani denge kaybı hastalıkları (vertigo) veya refleks yavaşlamasına yol açan nörolojik rahatsızlıklar ölümcül kazalara zemin hazırlar. İşyeri hekimi anamnez aşamasında bu nörolojik geçmişi adeta bir dedektif gibi sorgular.
Ağır ve tehlikeli işler muayenesi, toleransın ve hata payının sıfır olduğu bir süreçtir. "Bir şey olmaz, idare eder" mantığıyla verilen yanlış bir tıbbi onay kararı, bir çalışanın hayatına ve bir işletmenin ticari siciline mal olabilir.